گزارشی از اسلو - ناروی

ازچهاردهمین سالگرد رهبرشهید استاد مزاری ویارانش با برگزاری سیمینار با شکوهی تحت عنوان  " شهید مزاری واندیشه ی حقوق شهروندی" درکشوری ناروی تجلیل گردید. این مراسم که  در روزشنبه هفت مارس 2009،  دریکی ازسالنهای مجلل کنفرانس شهراسلو برگزار شده بود، باپلاکارت ها وعکسها یی ازرهبرشهید با نظم خاص و ترتیب وصف شدنی تزیین گردیده بود. مهمانان در ابتدای ورود با استقبال گرم  ازجانب دسته های منظمی ازجوانان انتظامات  که با لباسهای مرتب ویکدست وکارتهای انتظامات  مزین به عکس رهبر شهید برسینه، درصفوف  طولانی ایستاده بوند، به داخل تالار راهنمایی می شدند. نظم وترتیب ودقت درسراسر تالار وتا پایان سیمینار مثال زدنی بود.

سیمینار که توسط  یک دبیرخانه، مرکب از آقا یان: حجت الاسلام والمسلمین جناب  الحاج صادقیزاده، الحاج علی میرزایی، انجینر امان جویا وعارف ظفیر مدیریت می شد، ساعت یک بعداز ظهربا حضور جمعی ازدپلمات ها واعضای سفارت خانه های افغانستان وایران مقیم ناروی، مراکزفرهنگی، شخصیت های علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، روشنفکران، محصلین دانشگاها، صدهانفراززنان ومردان وجوانان  ومهمانانی ازکشورهای مختلف اروپایی گشایش یافت. مراسم با مجریگری عارف ظفیر وحال هوای خاص  معنوی واشتیاق حضار، ابتدا باتلاوت قران مجید توسط عباس علیزاده آغازگردید. پس ازآن، پیام جلالتماب استادخلیلی معاون ریاست جمهوری ورهبرحزب وحدت اسلامی افغانستان که عنوانی سیمینارارسال شده بود، توسط اینجینرامان جویا قرات گردید.  دربخشی از پیام آمده بود: " شهيد مزاري كه از جمله مناديان راستين حق وعدالت درتاریخ معاصر کشور محسوب می شود، دارای شخصیت منحصر بفردی بود که هنوز هم عمق زوایای زندگی پر بارش ناشناخته مانده و نیاز به کاوش بیشتر دارد. تبلور اصل«حقوق شهروندي» به عنوان یکی از اصول پذیرفته شده ی بين المللي درانديشه شهيد مزاري كه در اكثر مصاحبه ها و سخنرانیهایش با تعابير مختلفي منعكس گرديده، از جمله مسايلي است كه خوشبختانه شما پژوهشگران و انديشمندان عزيز، روي آن مكث نموده و به همين مناسبت سمیناری را برگزار نموده اید.نظام حقوقي افغانستان عليرغم اينكه دريك سدة اخير حاوي برخي نكات محدود در زمينه حقوق شهروندي مي­باشد؛ اما هنوزهم فاصلة زيادي با مراحل تطبيق و عملي شدن آن به مفهوم واقعي كلمه دارد. تاريخ افغانستان چه در گذشته و چه در سالهاي اخير، آگنده از شواهدي مبني بر نقض حقوق اولية مردم بوده است. بدين لحاظ است كه عدالتخواهاني چون مزاري بزرگ فرياد بر مي­آورد: بايد اين مردم محروم حق زندگي کردن،حق تعیین سرنوشت خودرا داشته باشند. باشد...». شهيد مزاري واقف بود كه داشتن «حق زندگي و حق تعيين سرنوشت» در يك جامعه، از ملزومات بديهي و فطري يك «شهروند» است. به همين جهت، مطابق با شرايط و وضعيت آن زمان، در رسيدن به اهداف خويش مصمم، استوار و متعهد بود و با «شهادت و اسارت» خويش زمينة «زندگي و رهايي» اقوام دربند را فراهم كرد."

 

 وحیدالله سخی دانشجوی رشته علوم سیاسی دانشگاه  ترندهایم، نخستین سخنران سیمینار بود که با تأکید براندیشه ی شهید مزاری نسبت به مقوله ی حقوق شهروندی گفت: "حقوق شهروندی دریک کشوروقتی تا مین میگردد که شهروندان یک کشوریا نماینده گان با صلاحیت شان دورهم جمع شوند ودررابطه برمکلفیتها وحقوق شان درجامعه تصمیم بگیرند.شهید مزاری به عنوان اولین رهبردرافغانستان مسله حقوق وحضور ملیتها را مطرح نمود چون ساختار جامعه افغانستان قومی است بهترین راه برای حضور شهروندان دراداره ی کشور هما نا تکیه به سهم اقوام درقدرت وحا کمیت میباشد."

 

سخنران بعدی محفل، استاد پویا فاریابی، پژوهشگرواستاد سابق دانشگاه کابل ونیز، وزیرمختارفعلی سفارت جمهوری اسلامی افغانستان مقیم ناروی بود. ایشان در صحبتی کوتاه به نمایندگی ازرهبری سفارت، گشایش سیمیناررا که به تجلیل از چهاردهمین سالگرد شهادت استاد مزاری (ره) بوده به سازماندهندگان وشرکت کنند گان تبریک گفته، افزودند: درکشورما هم درگذشته وهم، اکنون بسیاری ازسیمینارها وکنفراس ها بصورت تجلیلی وتوصیفی بوده تا تحلیلی وانتقادی.ایشان با ستایش ازاندیشه و طرحهای  سیاسی شهید مزاری، به ذکر بخشی از خاطرات خویش، ازدوبارملاقات خود با استاد مزاری (ره) یاد آورشده گفتند: شهید مزاری یگانه محور عدالت اسلامی ونماد وحدت ملی در کشور ما بود.

 

بعد ازآن، حمزه واعظی جامعه شناس، نویسنده وتحلیلگربرجسته سیاسی کشور به ایراد سخن پرداخته وابتدا بحث مفصلی را درارتباط با تعاریف ومبانی حقوق شهروندی ازدیدگاه جامعه شناسی وعلم حقوق طرح نموده  وسپس نسبت "حقوق شهروندی" و"حقوق اقلیتها"، تفاوتهای مفهومی ومبنا یی این دومقوله  ونیز ضرورت طرح آن را درشرایط فعلی کشور بیان داشتند. استاد واعظی گفتند: شهید مزاری خواهان اشتراک تمام اقوام درتصمیم گیریهای سیاسی کشور بود ونسبت به تامین وتحقق این آرمان پا فشاری داشت. شهید مزاری  زمانی این مسایل را طرح کرد که گوشهای شنوایی در میان اهالی سیاست یافت نمی شد وتمام کشور دریک گرداب بزرگ فرو رفته بود؛ درحالی این گفتمان بصورت کلیدی دراندیشه های سیاسی قابل تا مل است .

وی گفت: شهید مزاری همیشه می گفت که خواست ما تامین عدا لت، برابری وبرادری میان اقوام افغانستان است.

این سخنان نشاندهنده ی مبنای تیوریک حقوق شهروندی ازدید گاه شهید مزاری بود.  حقوق شهروندی درافغانستان دارای موانع وپیچیده گیهای  فراوانی بوده است.

 وی با اشاره براین که درافغانستان طرح مسله اقلیت واکثریت حسایت بر انگیز می باشد، اظهار داشت که افغانستان کشوراقلیتهاست وهیچ اکثریتی دراین کشور وجود ندارد، با استناد به گزارشهای سازمان ملل تأکید نمود که افغانستان کشوراقلیتهاست. واعظی، با اشاره به تلاشهای نافرجام گروهی از روشنفکران قوم اندیش در القای مفاهیم انحرافی، طرح ایده ی " برادربزرگتر" و "برادرکوچکتر" را مبتنی براندیشه ی فاشیستی  دانست که در پوشش این مفاهیم، عظمت طلبی وراسیسم فرهنگی ـ سیاسی را ترویج وتئوریزه می کنند. به اعتقاد واعظی ، طرح اندیشه ی برادربزرگتر وبرادرکوچکتر به این معنی است که برادربزرگ حق سرپرستی وقیمومت درحوزه ی قدرت سیاسی وحق برخورداری ازامتیازات بیشتررا در حوزه ی اقتصادی واجتماعی دارا می باشد.  طبیعیست که با طرح وترویج چنین ایده وسیاستی، شأن شهروندی منسوخ، حق شهروندی مغضوب وعدالت  اجتماعی قربانی میگردد.

 

در ادامه ی برنامه، خانم حمیده رضایی مقاله ای را درارتباط به موضوع سیمینار به خوانش گرفت واز نقش شهید مزاری(ره) به عنوان نماد وحدت ملی وعدالت خواهی درکشور یاد نمود.

 

بعد آن، جمشید پرویزی مسول فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران مقیم ناروی به ایراد سخن پرداخته وازحضور

پرشکوه اشتراک کننده گان، مخصوصا خا نمها قدردانی به عمل اوردند. ایشان درادا مه گفتند:

" نام شهید مزاری بخش بزرگی ازتاریخ افغانستان رادر خود جای داده وعدالت وانسانیت با نام شهید مزاری گره خورده است. وی تأکید نمود که شهید مزاری کسی بود که خودرا فدای سرزمین ومردم اش کرده واند یشه های مزاری به تمام انسا نیت تعلق دارد.

 

درادامه ی جلسه، رحمت الله بیژنپور، روزنامه نگار، تحلیلگر وفعا ل سیاسی کشور بحث مفصلی را دررابطه ارایه نموده گفتند:

جمعه شناسان سه مرحله ازرشد وقا بلیت مفاهیم اساسی نظام اجتماعی را می دانند1 .توسعه  2 .مدر نیته 3  .شهروندی

ان مفا هیم جانمایه محتوای اصلی نظام اجتماعی را باز گومی نماید.

بیژنپورگفت: استاد مزاری درهمان بیان کوتاه، تحلیل شفاف وروشنی ازهویت خواهی، حق وحقا نیت، هموطنی،

از صلاحیت ومصلحت، ازمدیریت ومشارکت وازداعیه برابری خواهی وحق شهر وندی سخن گفته است.

هنگامیکه می گوید: مسله افغانستان در تحمل است نه در حذف دیگران وباز میگوید:ما با ملیت ها دشمنی نداریم بلکه دوست هستیم، ما وحدت ملی را یک اصل می دا نیم ، ما وحدت ملی را بیش تر از دیگران رعا یت کرده ایم .

این هاست نظریا ت شهید مزاری واین هاست همان اسا سات جامعه مدنی ومد رن که در پی آن هستیم. هیچ رهبری

بدین صراحت از داعیه برابری خواهی سخن نگفته است.  وی درادامه گفت: برسی شفاف از گذشته ها، اعتراف به نا

بسا ما نی های گذشته وبرسی های نقد گونه از گذشته زمینه ساز وحدت ملی واعتماد بین اقوام خوا هد شد .

 

نفر بعدی، محراب نوابی مسول بنیاد شهید مسعود درناروی بود. وی حامل پیام داکتر عبد لله واحمدولی مسعود

عنوان سیمینار بود.  درپیام گفته شده که یکی از خواسته های شهیذ مزاری تا مین حق وعدا لت در جامعه بود .

در پیام تا کید شده بود که ما نباید دنباله رو کسانی باشیم که مکا تب را می سوزانند ومتعلمین ومعلمین را به شهادت

رسانیده جامعه مارا تهدید می نمایند.

 

در ختم بخش اول محفل، مقاله ای از طرف زهره جعفری قراۀت گردید که مورد دلچسپی حضار قرار گرفت.

 

بخش دوم جلسه با سخنرانی آقای مولوی مصلح، یکی ازعلما وشخصیتهای جهادی کشور به زبان پشتو آغاز گردید. ایشان گفتند: ما باید راه و اندیشه شهید مزاری را تعقیب کنیم، بسیار کسانی در دنیا بودند که با رفتن فیزیکی شان حتی در ذهن ها حضور ندارند ولی خاطرات و کارنامه های شهید مزاری برای همیشه جاویدان می باشد. ایشان درادامه افزودند: امروز کسانی که بنام طالب در افغانستان جنگ می کنند پشتون نبوده، دشمنان مردم افغانستان می باشند. طالبی در افغانستان وجود ندارد. ایشان ضمن انتقاد ازجامعه جهانی و دولت افغانستان گفتند: میلیاردها دلار به افغانستان کمک شده ولی فقر وگرسنگی همچنان در این کشور بیداد می کند.

 

 حسین ساعی نویسنده و روزنامه نگار، مقاله ی مفصلی را در ارتباط با حقوق شهروندی، معضلات و نا به سامانیهای موجوده در کشور و تضییع حقوق اقوام و نیز، مبارزات شهید مزاری درارتباط با حقوق اقوام درافغانستان بیان داشته گفتند: مزاری شهید دره ها و کوه ها را در نوردید و پس از صد سال سکوت، قتل عام و غارت جامعه ی هزاره، مردم  خود را در کنار دیگران وارد میدان کرد.

 

در ادامه، محمد الله ناقد، وزیراسبق در دولت مجاهدین و فعال سیاسی به ایراد سخن پر داخته گفتند: آنانی که ازمتن مردم بر خاسته اند در دل مردم جاودان و ماندگارند، آنانی که از بساط مضلومیت، بی پناهی و آوارگی سر بیرون می کنند در خط سرخ حسین علیه السلام اند که شهید مزاری (ره) نیز از این جمله آدمها بود و روحش شاد باد. آنانی که از بستر ناز سر بدر کرده اند سرانجام یزید می شوند استبداد می کنند.

ایشان در ادامه سخنان خود از شهید مزاری به عنوان یک الگوی حق طلبی و عدالت محوری یاد آوری نموده و گفتند: نام مزاری با معرفت و سرنوشت یک قوم گره خورده است. و سپس افزودند: قومی که رهبر نداشته باشد، تاریخ ندارد.

 

  سپس خانم لیلا آرزو دانشجوی فعال فرهنگی مقالۀ  پر محتوایی را تحت عنوان " رهبر شهید  و شـآن شهروندی زنان"  قرائت نمود.  دربخشی از مقاله امده است که  گفتار فرهنگی و رفتار اجتماعی  درافغانستان به عنوان جامعه فرو رفته  درسنت های قبیله ای وقوام یافته برنظام ناپایدار وکج مدار سیاسی از ظلم سیا سی اجتماعی بر انسان های درجه بندی شده ی این سرزمین که بر مبنای جنسیت و زبان و مذهب و تبار نشانی وطبقه بندی گردیده اند.استاد شهید مزاری بزرگ،  اما استثنا اسوه ای  بود که با روایت روشن و اندیشـۀ انسانی ازمقام انسانی زن ، درجامعه  ی تاریک افغانستان گفتار تازه ای در انداخت. او به حیث یک رهبرعدالتخواه سیاسی بدعت جدیدی درسنت سیاسی و گفتمان فرهنگی در انداخت. وی به نظم گفتار واالگوی خویش ثابت نمود که شجاع ترین رهبر سیاسی و مومن  ترین اندیشه وردینی بود که به زن به عنوان یک نسخه مکمل انسانی می نگریست .

شهید مزاری چه درعمل وچه درگفتاربصورت جدی  براحترام واحیای حقوق اجتماعی وارزش های شهروندی زنان تاکید داشت وتامین پروسه  ی عدالت اجتماعی را بدون به رسمیت شناختن هویت مستقل اجتماعی زنان واعتراف به حقوق شهروندی آنان ناقص وبلکه نا ممکن می دانست.

 

      متعاقبا اقای حاجی عنایت الله علیزاده از کشور هالند،  مقاله ای را به خوانش گرفت. در بخشی از مقاله ی وی آمده است که: با گذشت هر سال، فریاد های جاودانه ی لبیک یا مزاری فضای تاریک کشور ما را روشن می نماید. مزاری با قربانی کردن خویش بسیاری از زنجیرهارا شکسته است.  در قسمت دیگری از مقاله ی آقای علی زاده امده است که که بیائید محورهای موجوده سیاسی و مذهبی مردم مان را تقویت نمایم وروند یکپارچگی ومحور مزاری را تقویت نمائیم.ایشان باتآکید بر حضور ومشارکت قوی مردم هزاره در انتخابات اینده ریاست جمهوری افغانستان گفتند: که بیائید در انتخابات از پروگرام هایی حمایت کنیم که توان مهار چالش را داشته باشد.  رفته رفته حقوق شهروندی یکسان را شاهید باشیم .

 

       در ادامه، آقای جنرال یزدان علی محسنی پیلوت سابق(غند ۳۰۰) میدان هوایی بگرام، خاطرات خودرا از اولین دیدار باشهید مزاری در سال ۱۳۷۳  ارائه داشتند. ایشان گفتند که شهید مزاری دران ملاقات ارزشمند، در حالیکه اقایان جنرال عبدالوهاب پیلوت که فعلا قومندان قوای هوایی افغانستان میباشد، و پروفیسور جنرال محمد موسی وردک نیز حضور داشتند در گفتار خود  براصل شایسته سالاری تاکید داشتند. اقای محسنی افزود که شهید مزاری تاکید می کرد تا پیلوتا، انجینران ومتخصصین قوای  هوایی نباید از کشور خارج گردند بلکه به وظایف شان گماشته شوند تا درخدمت مردم و دفاع از کشور خود قرار داشته باشند .

 

      متعاقبا پیام کنگرۀ ملی افغاستان توسط انجیر عارف ظفیر قرائت گردید. درپیام خاطر نشان گردیده که  

استاد مزاری در دوران حیات و مسئولیت خود با حزب و مردم خویش پیمان مبارزاتی خویش را استوار نموده و درراه تحقق ان تا هدیه نقد جان که در اختیارش بود پیش رفت. اندوه و رنج جامعه هزاره و استبداد حاکم طایفه سالاری افغانستان، دیگر از استاد مزاری  یک رهبر محبوب ، هدفمند و ازادیخواه ساخته بود. در پیام امده است که کنگره ملی درحالیکه ارزومندی موفقیت بیشتر شما پیروان  و ادامه دهنده گان راه و ارزوهای شهید مزاری می باشد، صمیمانه اعلام میدارد که  اماده است درهرزمینه ی سیاسی، اجتماعی  وداد خواهانه با حزب و هوادارن آن شهید بزرگوار و با فرزندان  مبارز هزاره و سایر مبارزان ملی و مجاهدین میهن دوست در کشور پیوند مشارکت جدی داشته باشد.

 

خطیب اندیشمند وجوان جناب حجت الاسلام والمسلمین صادقی زاده، نماینده حضرت آیت الله العظمی محقق کابلی در اروپا وسرپرست حسینیه سیدالشهدا ء دراسلو (ناروی) که همزمان ریاست دبیرخانه سیمینار را نیز عهده دار بود، خاتمه بخش سیمیناربود. وی به نمایندگی از ستاد برگزاری مراسم سالگرد رهبر شهید ومسئولین وبانیان سیمینار، ازحضور گرم وپرشکوه مهمانان واشتراک کنند گان تقدیروتشکر نمودند.

 حجت الاسلام صادقیزاده بحث کوتاه و جالبی را درارتباط  با حقوق شهروندی از بعد دینی مطرح نمودند  و به استناد سورۀ مبارکه اسرا ( ولقد کرمنا بنی ادم). فرمودند که:  فریقین شیعه و سنی  به یک نظر متفقند. یعنی کرامت انسانی.  این در حالیست که خداوند ۱۴۰۰ سال قبل این ایه مبارکه را به رسول اکرم *(ص) فرستاد.  هم چنان ایشان فرمودند که سوره بقره ایه ۵۶( لا اکراه فی الدین ...) نیز، برحق انسان و کرامت انسان ها تاکید گردیده است.

ایشان در اخیر تأکید نمود که کتمان شخصیت واندیشه های شهید مزاری (ره) در واقع کتمان تاریخ افغانستان است.

ریس دبیر خانه ی سیمینار شهید مزاری واندیشه حقوق شهروندی، در خاتمه شعر زیبایی از محمد عزیزی شاعردردمند ومتعهد کشور را به خوانش گرفتند که با استقبال گرم و پرشور حضار مواجه گردید وجلسه را پس از چند ساعت سکوت وشنیدن، طراوت خاصی بخشید.

محفل با قرائت  دعائیه به روح پرفتوح رهبر شهید،  توسط نماینده حضرت آیت الله العظمی کابلی، جناب آقای صادقیزاده وصرف طعام حوالی ساعت ۳۰ :۱۸ ختم گردید.

سخی امیری